Tips | Sluisdeurhout

Hergebruik zorgt voor milieuwinst, materiaalbesparing en CO₂-reductie.
Om de doelstellingen van het klimaatakkoord te halen! Voor 2030 is de doelstelling om 100% circulair aan te besteden. In het Klimaatakkoord is bovendien vastgelegd dat Grond-, Weg- en Waterwerken (GWW) in 2030 zoveel mogelijk klimaatneutraal en circulair moeten zijn. De 21 waterschappen hebben beide akkoorden ondertekend. (bron)
Het creëert energie in de organisatie. Mensen vinden het leuk, worden er blij van en voelen trots over hun bijdrage. Dit bevordert betrokkenheid en bewustwording.

Begin in de plan-/verkenningsfase met het zoeken naar een geschikte verwerkingspartij en reserveer hiervoor budget.
Onderzoek of er binnen het project of binnen de organisatie behoefte is aan hardhout.
Neem in het contract met de hoofdaannemer de voorwaarde op dat de oude deuren worden hergebruikt. Zorg ervoor dat dit juridisch bindend wordt vastgelegd door specifieke bepalingen op te nemen over controle, rapportageverplichtingen en sancties bij niet-naleving. Dit kan door middel van boetebedingen of prestatie-eisen in de contractvoorwaarden. Gebruik de volgende paragraaf:

"De opdrachtnemer dient de vrijkomende deuren te hergebruiken en moet dit aantonen door middel van een rapportage inclusief foto's."
"Hergebruik dient op een zo hoogwaardig mogelijke manier te gebeuren, volgens de R-ladder. Thermisch hergebruik (verbranding) is niet toegestaan."

Denk na over de aanbesteding:

Moet één partij zowel de nieuwe deuren maken als de oude hergebruiken?
Wanneer komt het hout vrij en hoeveel tijd is er nodig om dit te verwerken? Wanneer er een nieuwe toepassing is, is dit soms lastig binnen éen project.
Of splitst u de opdracht? Dit biedt meer regie maar vraagt extra inzet van het projectteam.
Een voordeel van splitsing is dat vakmanschap wordt gestimuleerd en de circulaire keten op gang komt.

Reserveer een specifiek budget voor een circulair proces:

Hoewel er nieuw hardhout vrij komt is het hergebruiken van hardhout (met onze ervaringen) nog altijd duurder dan nieuw hout kopen. Houd hiermee rekening in de raming van het project.
Landelijke duurzaamheidsbudgetten, zoals ‘Social Return on Investment’ (SROI) en ‘Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse’ (MKBA).
Sommige organisaties reserveren een percentage van het projectbudget voor duurzaamheid. Dit kan worden ingezet voor hergebruik.
RWS: ‘Klimaatneutrale en circulaire rijksinfrastructuurprojecten’ (KCI) en ‘Service Level Agreement’ (SLA).

Onderzoek of het vrijkomende hout intern kan worden hergebruikt.

Bied de deuren aan op circulaire marktplaatsen (zie onder).

Onderzoek of heronderhandeling met de aannemer mogelijk is. Dit kan door in gesprek te gaan over aanvullende circulaire doelen, het benutten van restbudgetten of het aanpassen van contractvoorwaarden. Ook kan worden gekeken naar innovatieve samenwerkingen waarbij de aannemer wordt gestimuleerd om circulaire oplossingen te implementeren.
Vaak zijn in de aanbesteding kosten voor afvoer en verwerking opgenomen. Dit budget kan worden ingezet voor een circulaire oplossing.

Azobé hardhout:

Regels: Horizontale balken, dik en geschikt voor hergebruik, maar vaak met spijkers.
Voor- en achterharren: Verticale balken met gaten, minder geschikt voor constructieve toepassingen.
Kleedhout: Planken van ca. 4 cm dik, afhankelijk van slijtage herbruikbaar.
Vulklossen, wrijfgordingen, vulregels en stijlen: Kort en specifiek gevormd, lastig te hergebruiken.

Andere materialen: Dennenhout, groenharthout, metaal (L- en T-strips, bouten) en kunststof onderdelen.

Gewichtssamenstelling: 90% hout, 9% metaal, 1% kunststof.

Kostenvergelijking (bij een sluis met 4 deuren)*:

(*Kosten gebaseerd op praktijkervaring in 2024.)

Onze ervaring met het hergebruik van sluisdeuren leert dat de demontagekosten hoger zijn dan de economische restwaarde van het hout. Het vernietigen van de deuren is de goedkoopste optie, hergebruik de duurdere.
De kansen voor hergebruik wordt met name gecreëerd door hier tijdig een budget voor te reserveren. Wanneer dit niet gebeurt, en de deuren pas tijdens de realisatiefase voor hergebruik worden aangeboden, is dit budget niet aanwezig. Hierdoor is de intentie voor hergebruik er wel, maar niet de ruimte in het budget.
Op het moment dat je hout hergebruikt uit de deuren, verhogen de demontagekosten. Maar verminder je de aanschafkosten op nieuw hout.

Documenteer de afmetingen en kwaliteit van de sluisdeur op elementniveau.
Dit kan bijvoorbeeld door een materiaalpaspoort (tabel) te maken met de lengtes, breedtes en diktes van de balken, inclusief de mate van slijtage en aanwezigheid van spijkers. Daarnaast kan een fotoverslag met markeringen van beschadigde delen helpen bij de beoordeling en toekomstige toepassingen.
Dit vergemakkelijkt het ontwerp en hergebruik van materialen.